Kinderen als getuige

Bij geweld tussen (ex-)partners worden de betrokken kinderen vaak over het hoofd gezien. Toch hebben zij meer in de gaten dan je denkt. Elk kind, hoe klein ook, merkt de snijdende spanning tussen zijn of haar ouders op. Ook als het in bed ligt te slapen....

In België zijn jaarlijks tussen 26 000 en 170 000 kinderen getuige van het geweld tussen hun ouders.

Geweld heeft een invloed op alle gezinsleden en zorgt ervoor dat niemand zich nog veilig en 'thuis' voelt in huis. Kinderen die getuige zijn van geweld worden jammer genoeg nog te weinig beschouwd als een aparte risicogroep binnen deze problematiek en worden dus doorgaans vergeten of aan hun lot overgelaten...

Toch moeten deze kinderen en jongeren ook, net als volwassenen, deze gebeurtenissen een plaats geven in hun leven. Ze hebben recht op hun eigen verwerking, met hun eigen mogelijkheden en capaciteiten.

Gevolgen

Als geweld langere tijd blijft duren, volgen de geweldsituaties elkaar steeds sneller op. Kinderen en jongeren zijn dan vaak dagelijks getuige van de ruzies, de scheldpartijen en het gewelddadige gedrag van hun ouders.
Ze zien het gevecht en horen het oplopende getier... Soms delen ze zelf ook in de klappen... Ook zij komen m.a.w. nooit ongeschonden uit de strijd.

Onderzoek toont aan dat hoe jonger het kind is, hoe groter de gevolgen zijn. En die gaan niet vanzelf over...
Wanneer er echter hulp voorhanden is, kunnen kinderen zich meestal goed herstellen van de gevolgen van huiselijk geweld. Dit herstel heeft wel tijd nodig en vraagt heel wat energie en inzet van de betrokkenen die met het kind begaan zijn.
Hoe eerder een kind daarom hulp krijgt hoe beter.

De gevolgen, zowel op korte als lange termijn, kunnen erg verschillen en zijn afhankelijk van heel wat factoren.
Recent wetenschappelijk onderzoek toonde aan dat de gevolgen bij kinderen en jongeren die getuige zijn van geweld even zwaar en ernstig kunnen zijn als bij kinderen en jongeren die zelf rechtstreeks slachtoffer zijn van het geweld.

De gevolgen van het direct of indirect getuige zijn van gezinsgeweld situeren zich op elk van de belangrijke levens- en ontwikkelingsdomeinen:

• Doordat kinderen en jongeren thuis geen veiligheid meer vinden, kunnen zij ernstige psychische en emotionele schade oplopen.  Onderzoek toont aan dat zij vaker angstig, geïrriteerd, onrustig, lusteloos of bezorgd zijn en dat ze heel wat (psycho)somatische klachten aangeven (zoals buik- en hoofdpijn, slaapmoeilijkheden,...).  Zij hebben ook meer kans op een depressie.  Daarnaast geven zij vaak blijk van een laag gevoel van eigenwaarde, schuldgevoelens, een bemoeilijkt hechtingsproces, een groot wantrouwen naar volwassenen toe en een vervormd man- en vrouwbeeld.
  
  
• Op sociaal gebied ziet men dikwijls dat deze kinderen zich liever afzijdig houden en zich terugtrekken aan de zijlijn van het gebeuren.  Zij hebben dan ook moeilijkheden om zich in te leven in anderen, zich sociaal aan te passen aan verschillende situaties en vertonen soms onvoorspelbaar en vreemd sociaal gedrag.  Ook in de volwassenheid zijn daarvan nog sporen te vinden.  Zo hebben zij over het algemeen moeilijkheden met het aangaan van sociale contacten, in het bijzonder met intieme relaties en voelen zich dus eenzaam. Zij lopen daardoor ook een groter risico om zelf in hun eigen relaties opnieuw geconfronteerd te worden met geweld.
   
• In het gedrag van kinderen komt tot uiting wat de kinderen thuis allemaal meemaken.  Zo ziet men een verhoogde mate van agressie t.o.v. bijvoorbeeld leeftijdsgenoten, leerkrachten en familieleden.  En dit zowel bij meisjes als bij jongens.  Daarnaast vertonen zij ook vaak woede-uitbarstingen, tegendraads gedrag en hyperactiviteit.  Door dit laatste krijgen zij daarom soms, onterecht, het etiket ADHD opgeplakt.
   
• Ook kunnen er zich leerproblemen voordoen op school zoals bv. concentratiemoeilijkheden en/of ondermaatse resultaten. Ze zijn erg onoplettend, hebben weinig energie en weigeren soms zelfs om naar school te gaan.  Ook de cognitieve ontwikkeling komt op die manier dus in het gedrang. 
  

Deze gevolgen blijven de kinderen vaak gedurende een hele periode achtervolgen, ook wanneer het geweld gestopt is. Kinderen en jongeren blijven immers de dreiging van nieuw geweld nog een hele tijd voelen...

Daarom is het belangrijk dat volwassenen hun verantwoordelijkheid rond deze kinderen en jongeren opnemen en oog en oor hebben voor hun verhaal en hun beleving van de feiten.